بشر تا کنون علیرغم
همه ی پیشرفتهای علمی اش نتوانسته از زمان وقوع زلزله آگاهی یابد تا با اعمال
مدیریت و پیش بینی و برنامه ریزی از حادثه و فاجعه ی زلزله پیشگیری بعمل آورد اما
علیرغم این توفیق ، انسان توانسته مسیر زلزه خیز کره زمین را معین و مشخص نماید و
ثابت شده که هر کشوری که در این خط سیر قرار گرفته آسیب پذیرتر و خواه و نا خواه از
زلزله مصون نمی باشد. متاسفانه ایران زمین از جمله کشورهایی است که در این مسیر
قراردارد و از گذشته تا کنون حوادث زیانبار ناشی از زلزله در گوشه و کنار آن فراوان
اتفاق افتاده است که بدترین نوع آن زلزله "
بم "
در هفته های
گذشته میباشد که فاجعه ی جهانی بود که اتفاق افتاد . همچنین زلزله ی سال 39 شمسی
درشهرلارنیز تقریبا" شبیه زلزله ی بم انعکاس جهانی داشت چرا که باعث ویرانی قسمت
اعظم شهر لار و کشته و مجروح شدن صدها نفر گردید . بعداز آن واقعه ، خوشبختانه
کمکهای فراوانی از داخل و خارج جهت بازسازی این شهر انجام گرفت و منجر به این شد که
در وهله اول شهر جدیدی با 400 دستگاه خانه (معروف به خانه های شیر و خورشیدی سابق )
ساخته شود. سبک شهر جدید و اصول خانه سازی اولیه بگونه ای است که در برابر هر نوع
زلزله و دیگر حوادث ایمن و مصون میباشد اما متاسفانه گذشت زمان باعث گردیده که مردم
بویژه قشر جوان و مسولین لارستان موضوع زلزله خیز بودن سرزمین ما را فراموش و غفلت
نمایند و بدون توجه به سبک و روش خانه های ضد زلزله ی چهل سال قبل ، خانه ها و ساخت
و سازهای جدید شهر را با زحمات زیاد و صرف میلیاردها هزینه و با هر کیفیتی بسازند .
واقعیت این است که منطقه ما زلزله خیز است و امروزها هم مرتب خبر وقوع زلزله های
گوناگون از گوشه و کنار کشور اعلام می گردد و دست بردار هم نیست و این قهر طبیعی بی
رحمانه غفلتا" و دفعتا" جهنم درست میکند . بویژه برنامه ریزان بلحاظ غفلت درس
نگرفته اند و مردم لارستان از سبک خانه های ضد زلزله سال 39 تقلید و تبعیت ننمودند
که لااقل قسمتی از خانه های خود را به آن شیوه و ر وش بسازند و مسولین هم در گذشته
به فکر نبوده که اجبارا" وادار به این کار نمایند پس چه باید کرد و راه چاره چیست ؟
مگر علاج واقعه قبل از وقوع نباید کرد ؟ مثلا" کشور ژاپن که زلزله خیزترین کشور
دنیاست پذیرفته اند که باید تدابیری اتخاذ نمایند که بتوان با زلزله زندگی کرد بر
همین اساس است که چند روز قبل از زلزله بم زلزله ای با قدرت 2/8 در مقیاس ریشتر
بوقوع می پیوندد اما یک کشته بر جای می گذارد (حدود 2 ریشتر بیشتر از زلزله بم ) که
واقعا" حیرت آوراست حال لازم است با توجه به این مقدمه در منطقه لارستان که خود نیز
در گذشته با فاجعه زلزله مواجه شده اند تدابیری از ناحیه مسولین و مردم اتخاذ شود
تا خدای نخواسته در صورت بروز حادثه دچار فاجعه مجدد نشویم و خطرات ناشی از زلزله
را به حداقل برسانیم در همین رابطه راهکارها و پیشنهاداتی ذیلا" ارائه می گردد امید
است موثر و مد نظر واقع شود :
1-
همانگونه
که اشاره شد اصولی که در ساخت و ساز شهرجدید بعد از زلزله سال 39 شمسی لحاظ و رعایت
شده بر اساس نظریه
کارشناسان
بسیار عالی طراحی گردیده و خانه های شیر و خورشیدی سابق ( 400 دستگاه ) از ضریب
ایمنی خوبی برخوردار می باشد و هیچگونه خطری ندارد چنانچه شهرداریها ، مسکن و
شهرسازی ، بنیاد مسکن ، دفتر فنی فرمانداری، جامعه ی مهندسین و بخصوص رشته عمران
دانشگاه آزاد واقعا" موضوع زلزله را جدی تلقی نموده و با وسواس در دستور کار خود
قرار دهند و میباید مساله ساختمان سازی حتی المقدور به روش خانه های شیرو خورشیدی
سابق ( شهرجدید ) توصیه نمایند و یا اینکه قسمتی از کل ساختمان به روش مذکور باشد(
البته در خانه های یک طبقه)، که این سبک و روش بهترین الگو در ساخت و ساز می باشد .
2-
مقاومت
ساختمانها در هنگام بروز زلزله معلوم خواهد شد، که این مقاومت به سه عامل بستگی
دارد : طراحی و محاسبه، کیفیت مصالح و اجرای اصولی و صحیح ساخت و سازها که این
موارد می باید بر طبق آئین نامه های مختلف صادره از سوی سازمانهای مربوطه انجام
گیرد .در صورت تخطی از آئین نامه ها و عدم نظارت دقیق مهندسین ناظر و اشکال در
محاسبه و اجرا و کیفیت بد مصالح سرنوشت شهروندان به مخاطره خواهد افتاد . متاسفانه
در منطقه لارستان معمولا"
پیمانکاران از عدم آگاهی مردم (
صاحبکار ) سوء استفاده می نمایند و تقریبا" در اجرا ساخت و سازها اصول فنی
(استاندارد ) رعایت نمی نمایند و یا اینکه بلحاظ عدم استفاده از افراد متخصص (
کارگران غیر ماهر ) منجر به خرابی بنا می گردد همچنین تولید کنندگان مصالح ساختمانی
نیز بعضا"مصالح باکیفیت تولید نمی نمایند بخصوص در تولید بتن و قطعات بتونی که باید
دقیقا" طرح اختلاط رعایت گردد و رطوبت دهی بخوبی انجام شود. خلاصه اینکه چنانچه
اصول صحیح ساختمان سازی بر طبق آئین نامه ها در هر یک از سه مرحله فوق الذکر رعایت
و اجرا نشود تخلف محسوب می شود و پیگرد قانونی دارد بنابراین رعایت اصول باعث مقاوم
سازی در برابر زلزله های شدید می شود ( طبق محاسبات )
3-
بحث امداد
و نجات موضوع مهم دیگر در نجات جان و مال انسانها ست که گویا در کشور ژاپن که دائم
در معرض زلزله هستند و با زلزله زندگی می نمایند ضمن آموزش عمومی از طریق مدارس و
رسانه ها حتی عملا" آموزش خانه به خانه صورت می گیرد و علاج واقعه قبل از وقوع
انجام می شود که این وظیفه بعهده هلال احمر می باشد که بطریق مقتضی انجام دهد .
حال با توجه به
موارد فوق بر مسولین و شهروندان شهرستان فرض و واجب است که از این ببعد موضوع
پیشگیری از فجایع و پیشامدهای زیانبار را در دستور کار خود قرار دهند و ضمن تشکیل
ستاد بحران اقدامات سریع و قاطع را بعمل آورند و هر از چند مدت ، مردم را از نتیجه
اقدامات بعمل آمده مطلع سازند .
عبدالرضا صداقت
